![لطفا چشم از مانیتور بردارید!](https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1403/5/28/19717924_976.jpg)
به گزارش خبرنگار باشگاه خبرنگاران شیراز؛ این شهرستان در 120 کیلومتری شیراز قرار دارد و با میانگین ارتفاع حدود 1760 متر از سطح دریا و 1813 کیلومتر مربع وسعت دارای موقعیت کوهستانی میباشد.
این شهرستان از شمال به شهرستانهای خرم بید و آباده، از غرب به شهرستانهای اقلید و مرودشت، از جنوب به شهرستان مرودشت و از شرق به شهرستان ارسنجان محدود میباشد و دارای آب و هوای معتدل مدیترانه ای با زمستانهای نسبتا سرد و تابستانهای معتدل میباشد.
جاذبه های تاریخی
مجموعه میراث جهانی پاسارگاد
دشت پاسارگاد در قسمت شمالی استان فارس و
میان رشته کوه های زاگرس در فاصله130 کیلومتری شمال شیراز واقع شده است.
میانگین ارتفاع دشت از سطح دریا 1850 متر است که وسعتی حدود 190 کیلومتر
مربع را در بر می گیرد. اقلیم آن کوهستانی با تابستانهای معتدل و
زمستانهای نسبتا سرد است.
قدمت منطقه پاسارگاد بر اساس پژوهشهای باستان شناسی به دوره میانی پارینه سنگی میرسد.
اما
شاخص ترین دوره فرهنگی دشت پاسارگاد، دوره هخامنشی است. بر اساس مدارک و
شواهد موجود نام پاسارگاد براي نخستين بار در دوره هخامنشي مطرح مي شود که
از لحاظ مکاني به دشتي اطلاق مي شود که کوروش بزرگ به عنوان مرکز فرماندهي
خود برگزيد و در آن اقدام به ساخت بناها و کاخهايي نمود.
مجموعه میراث جهانی پاسارگاد شامل آرامگاه کوروش بزرگ، کاخ های دروازه، بارعام، اختصاصی و بنای برج سنگی(آتشکده)، دژ (تل تخت)، باغ شاهی، پل و محوطه مقدس است. در دوره اسلامی به علت عظمت سنگهای بکار رفته در مجموعههای این مکان، بناهایش را به سلیمان نبی نسبت دادهاند و خود پاسارگاد هم بنام مشهد ام النبی یا مشهد مادر سلیمان معروف گشت.
این مجموعه ارزشمند در 16 تیرماه 1383 به عنوان پنجمین اثر ایران در فهرست آثار جهانی (یونسکو) به ثبت رسید.
آرامگاه کوروش بزرگ
این بنا آرامگاه نخستین منادی آزادی و حقوق بشر، کوروش بزرگ است که همانند گوهری در میان دشت پاسارگاد خود نمایی میکند.
آرامگاه
در گذشته میان باغ های سلطنتی قرار داشته که از هر سوی دشت نمایان بوده
است. این بنا در عین سادگی بسیار زیبا و چشم گیر است و در زمان حیات کوروش
بزرگ به دستور وی ساخته شده است.
بنای
آرامگاه با تکنیک و مهندسی دقیق اجرا شده به گونه ای که پس از گذشت 25 قرن
هنوز استوار و پابرجاست. مساحت آرامگاه 156 متر مربع و ارتفاع آن نزدیک 11
متر است.
سنگ هایی که در ساخت بنا
به کار رفته از نوع سنگ سفید مرمر نماست که از کوه سیوند در فاصله 30
کیلومتری جنوب غرب پاسارگاد استخراج شده و به این مکان انتقال یافته است.
مهندسان
و سنگ تراشان هخامنشی با دقت و شیوه ای خاص سنگها را روی هم قرار داده، به
گونه ای که از هیچ نوع ملاتی در ساخت آرامگاه استفاده نشده و تنها از
بستهای فلزی(آهن و سرب) جهت وصل کردن بلوکهای سنگی به یکدیگر استفاده شده
است. آرامگاه در هفت طبقه اجرا شده که برگرفته از عدد مقدس هفت در میان
ایرانیان است.
ساختار کلی آرامگاه از
دو قسمت تشکیل شده، قسمت نخست به صورت سکویی شش پله ای پایه و اساس بنا
است که ریشه در بناهای آئینی همانند معبد ایلامی چغازنبیل دارد.
قسمت دوم که به صورت اتاقکی با سقف شیب دار روی قسمت نخست اجرا شده، یادآور سنتهای معماری مهاجران آریایی است.
ابعاد اتاقک آرامگاه 17/3 متر در 11/2 متر به ارتفاع 10/2 است. زیر سقف شیبدار آرامگاه دو حفره بزرگ وجود دارد که برای سبک کردن وزن سنگ ها و کم کردن بار وارده به اتاقک ایجاد شده است.
آرامگاه کوروش در همه دوره ها مقدس و محترم
بوده است. پادشاهان هخامنشی مراسم تاجگذاری خود را در این مکان انجام
میدادهاند. این تقدس پس از دوره هخامنشی و با از یاد بردن نام و جایگاه
پاسارگاد کم رنگ شد تا اینکه در دوره اسلامی به گونه ای دیگر احترام و تقدس
خود را باز یافت.
در دوره اسلامی به دلیل اینکه اسناد و مدارکی از هویت اصلی آرامگاه وجود نداشت این بنا را به آرامگاه مادر سلیمان نسبت دادند.
مردم
بر اساس اعتقادات خود ساختن بناهای بزرگ سنگی همانند آرامگاه کوروش را
خارج از قوه بشری می دانسته و ساخت آنها را به حضرت سلیمان که دیوان را
برای کارهای دشوار در خدمت داشته است، نسبت میدادهاند.
به همین جهت آرامگاه کوروش را هم از بناهای آن حضرت می شمردند و آنرا به مادر او نسبت داده و «مشهد مادرسلیمان» می خواندند.
در دوران اتابکان فارس که پاسارگاد و تخت جمشید اهمیتی دوباره یافت و حتی پارس و ایران هم «ملک سلیمان» خوانده شد، با استفاده از ستون ها و سنگ های کاخ ها، مسجد جامعی پیرامون آرامگاه ساخته و محرابی نیز بر دیواره جنوبی اتاق آرامگاه حجاری شد. در سال 1350 خورشیدی، پس از مطالعه و بررسی، سنگ ها به جای اصلی خود منتقل شدند.
از سال 1820 میلادی با کشف و خوانده شدن خطوط میخی و مطالعه اسناد و مدارک، هویت اصلی بنا به عنوان آرامگاه کوروش مشخص گردید.
کاخ اختصاصی
یکی دیگر از بناهای شکوهمند مجموعه پاسارگاد
کاخ اختصاصی است که در 1300 متری شمال شرق آرامگاه کوروش واقع شده است.
وسعت این کاخ 3192 متر مربع است که از یک تالار مرکزی و دو ایوان شرقی و
غربی تشکیل شده است.
در گوشه های شمالی و جنوبی ایوان غربی کاخ دو اتاق وجود داشته که آثار کمی از آنها باقی مانده است.
با
توجه به پلان و ساختار معماری بنا، کاربری این کاخ به عنوان اقامتگاه و
منزل مسکونی کوروش بزرگ بوده است. این کاخ دارای دو درگاه اصلی است که در
ایوانهای شرقی و غربی باز می شده و همچنین دو درگاه فرعی که در قسمت جنوب و
شمال تالار تعبیه شده اند.
نقوش برجسته درگاه ها تصویری از شاه را به همراه چتر دار یا مستخدم نشان می دهد که پیکر شاه بزرگتر نشان داده شده است.
لباس
شاه از نوع ردای بلند چیندار هخامنشی است که دارای دکمه های طلایی بوده
است. در گذشته های دور این دکمه ها از جای خود بیرون آورده شده اند.
نزدیک
درگاه شرقی و بر دیواره ایوان رو به پردیس سکویی سنگی وجود دارد که
احتمالا جایگاه شاه در هنگام تماشا و استفاده از باغ روبروی ایوان بوده
است.
سنگهای به کار رفته در ساخت این کاخ از سه گونه سنگ سفید مرمرنما، سنگ آهکی سیاه و سنگ ماسه ای کبود رنگ است.
عناصر
معماری و تزیینی بنا ساده ولی چشمگیر و آرام است. از ترکیب سنگهای سفید و
سیاه در قسمت پایه ستونها و کف ایوانها یک نوآوری و سبک ویژه معماری به
وجود آمده است.
شالی ستونها دارای
تزیینات قاشقی است که به صورت افقی روی آنها اجرا شده است. قسمتهایی از
سنگفرش کف کاخ در همان دوره هخامنشی مرمت شده که به صورت وصلههایی در
اندازههای گوناگون به چشم میخورد. گوشه جنوبی کاخ جرزی سنگی وجود دارد که
دیوارهای آجری و خشتی بنا درون حفره آن چفت می شده و موجب استحکام بیشتر
بنا می شده است.
بر بلندای جرز و قسمت رو به شمال آن سنگ نبشته ای به خط میخی و با سه زبان فارسی باستان، ایلامی و بابلی وجود دارد که در اینجا شاه خود را معرفی می کند:
«ادم کوروش خشایثی یه هخامنشی یه»
«من کوروش شاه هخامنشی ام»
کاخ بارعام
کاخ بارعام یا کاخ پذیرایی کوروش. وسعت این کاخ 2472 متر مربع است که در محور شمال غربی ـ جنوب شرقی ساخته شده است.
این کاخ شامل یک تالار گسترده مرکزی با هشت ستون است که وسعت آن 705 متر مربع است.
چهار ایوان در چهار سمت کاخ با ستونهایی کوچکتر و دو اتاق، دیگر قسمتهای اصلی بنا را تشکیل میدهد.
ارتفاع
تالار کاخ به گونه ای بوده که چند متر از سقف ایوان های اطراف بالاتر بوده
است. از هشت ستون این تالار تنها یک ستون آن پابرجاست که ارتفاع کنونی این
ستون به 10/13 متر می رسد. زیر ستون ها و سر ستون های تالار مرکزی از سنگ
سیاه و قلمه ستون ها از سنگ سفید ساخته شده است.
دیگر
ستون های تالار، در زمان اتابکان برای ساختن مسجدی در اطراف آرامگاه کوروش
به آنجا منتقل شده بود که هم اکنون به جای اصلی بازگردانده شده است. تالار
مرکزی از چهار درگاه به چهار ایوان کاخ ارتباط دارد.
درگاه
ها و ستون های ایوان ها از سنگ سیاه بوده است. درگاه شمال غربی، با نقش
پای انسان و عقاب به ایوان 16 ستونی شمال غربی ارتباط دارد و درگاه شمال
شرقی نیز به بزرگترین ایوان کاخ، که 48 ستون داشته ارتباط دارد. درگاه جنوب
شرقی با نقش ترکیبی انسان، ماهی و گاو به یک ایوان 16 ستونی راه دارد.
درگاه جنوب غربی با نقش پای انسان و حیوان به ایوانی 28 ستونی راه دارد.
ظاهراً این نقوش درگاه ها از سنن آشوری و دیگر ملل الهام گرفته است، اما ایرانیان به آنها معانی متناسب با روحیات و باورهای خود داده اند. در دو سوی این ایوان، دو اتاق وسیع قرار داشته است.
در این کاخ قسمتهایی از سه جرز سنگی باقی مانده که بر بلندای جرز جنوبی یکی از کهن ترین سنگ نبشته های میخی بر آن حک شده است. این سنگ نبشته به سه زبان پارسی باستان، عیلامی و بابلی نوشته شده و متن آن چنین است:
«آدم کوروش خشایثی یه هخامنشی یه»
«من کوروش شاه هخامنشی( ام) »
کاخ بارعام کوروش مکانی است که در آن شاه از میهمانان و مقامات ملل مختلف که زیر چتر امپراتوری هخامنشی قرار داشتند پذیرایی میکرده و در مورد مسائل مختلف با یکدیگر بحث و گفتگو میکردهاند. تالار بارعام نخستین مقر سازمان ملل است که در بیست و پنج قرن پیش اندیشه های والای انسانی، حقوق بشر و آزادی و برابری انسانها در آن مطرح شد و به تمامی جهان آن روز گسترش یافت.
کاخ دروازه
کاخ دروازه با وسعت 726 متر مربع در شرق
مجموعه پاسارگاد واقع است. این بنا دارای تالاری به وسعت 686 متر مربع است
که سقف آن را هشت ستون سنگی با ارتفاع تقریبی 16 متر نگاه میداشتهاند.
زیر ستون ها با ابعاد 2*2 متر و به شکل مکعب دو پله ای از سنگ سیاه ساخته شده اند که اکنون در پوششی از کاهگل حفاظت میشوند.
وجود این زیر ستون های بزرگ نشان دهنده عظمت ستون های کاخ است که متاسفانه هیچ اثری از آنها بدست نیامده است. این تالار، دارای دو درگاه اصلی در سمت شمال غربی و جنوب شرقی و دو درگاه فرعی در سمت شمال شرقی و جنوب غربی بوده است. پیرامون کاخ، دیواری بلندی از کاهگل وجود داشته است و دو اتاق نیز در نزدیکی درگاه های شمال شرقی و جنوب غربی برای نگهبانان پیش بینی شده است. ارتفاع درگاه ها 9 متر بوده است و هم اکنون تنها یکی از جرزهای درگاه شمالی برجا مانده است. بر این جرز، نقش انسانی را با چهار بال در حال نیایش حجاری کرده اند. این نقش تنها سنگنگاره تقریبا سالم موجود در بناهای پاسارگاد است. این کاخ دروازه ورودی به مجموعه پاسارگاد بوده که همانندی زیادی با کاخ دروازه ملت ها در تخت جمشید دارد.
آبنماهاي باغ شاهي
باغ شاهي پاسارگاد جلوهگاه يکي از قديميترين باغهاي ايراني است. این باغ که با نام پردیس کوروش معروف است به عنوان الگوی اولیه باغسازی ایرانی به شمار میآید. باغ پر از درختان گوناگون، گلهای رنگارنگ و پرندگان بوده که کوروش آن را با سلیقه و نظر خود به صورت پردیسی بیهمتا درآورده بود. این باغ با سیستم گردش آب در جویهای سنگی که به آبنما معروف است آبیاری میشده است. آبنماها جدای از آبياري پردیس، جنبه تزئيني و زيبايي بخشي باغ را نيز به خوبي انجام ميداده است. دو سوی باغ دو کوشک طراحی و اجرا شده که از آنها جهت استراحت و تماشای فضای دلانگیز باغ استفاده میشده است. همه کاخها درون پردیس قرار داشتهاند، به گونهای که هر کاخ دارای فضایی سرسبز و آرام بخش پیرامون خود بوده است. باغ شاهي آب مورد نياز خود را از طريق انشعابهايي که از رودخانه پلوار جدا ميشده تأمين ميکرده است. آبنماها از دو قسمت تشکيل شده است:
1. جويهاي عبور آب
2. حوضچهها
در هر 5/9 تا 5/13 متر جوي يک حوضچه وجود دارد، که حوضچهها در ابتدا عمل تقسيم آب و آرام کردن سرعت آب در مسير جويها را انجام ميداده و دیگر اینکه موجب ته نشین شدن گل و لای موجود در آب میشده است. ابعاد دهانه داخلي اين حوضچهها 87 در 87 سانتيمتر و عمق آنها حدود 52 سانتيمتر است. عمق و دهانه جويهاي سنگي حدود 25 سانمتيمتر و لبه حوضچهها و جويها حدود 15 تا 16 سانتيمتر است. نزدیک به 1100 متر از آبنماهای باغ کاوش شده و از زیر خاک بیرون آورده شدهاند.
برج سنگي
يکي از بناهای بسيار زيبای مجموعه پاسارگاد
برج سنگی است که ساخت آن مربوط به آغاز دوره هخامنشيان است. بنایي چهار گوش
برج مانند که اکنون تنها يک ديواره از آن باقي مانده است. ارتفاع برج
نزديک به 14 متر و قاعده آن 23/7 * 27/7 متر است که بر سکويي سه پله اي
قرار گرفته است.
ورودي بنا به سوی
شمال غربي تعبيه شده و نزديک به 50/7 متر از سطح زمين ارتفاع دارد که با يک
پلکان 29 پلهاي به اتاق بالاي برج دسترسی داشتهاند. این بنا از نگاه
معماری و هنری یکی از شاهکارهای مهندسان و هنرمندان هخامنشی به شمار
میآید.
بلوکهای سنگی به گونهای
روی هم قرار گرفتهاند که در برخی از رجها به سختی میتوان دو بلوک را از
هم تشخیص داد. سنگهای به کار رفته در ساخت بنا از گونه سنگهای سفید مرمر
نما است که از معدن کوه سیوند آورده شدهاند.
مقداری هم سنگ سیاه آهکی در پنجره های کور استفاده شده است. نمای دیواره دارای تعداد زیادی تو رفتگی مستطیل شکل است که احتمالا جهت زیباسازی یا در ارتباط با کارکرد بنا بوده است. 10 عدد گودي پنجره مانند که (پنجره کور) ناميده مي شده) در دیوارهای آن در آورده اند و اين پنجره ها را با سنگ هاي سياه قاب گرفته اند.
در مورد کاربری بنا نظرهای گوناگونی مطرح
است. گروهي آن را مقبره کمبوجيه پسر و جانشين کوروش مي دانند و بعضي هم آن
را آتشکده يا نيايشگاه بشمار مي آورند و برخي نیز آن را (گنج خانه کوروش)
خوانده اند که در آن اسناد و مدارک مهم دولت هخامنشی بایگانی میشده است.
به احتمال زیاد این بنا با توجه نقشه و معماری آن کارکردی آیینی داشته است. نمونه ای از این بنا در نقش رستم با نام کعبه زرتشت وجود دارد که از روی این بنا الگوبرداری شده است.
این بنا در دوره اسلامی به نام زندان سلیمان معروف بوده است.
جاذبه های مذهبی
بقعه امام زاده حسین(ع) و زائر سرا:
این بقعه در مسیر اصلی جاده شیراز ـ اصفهان و در شمال شرقی سعادت شهر قرار دارد. مقبره یکی از نوادگان سید الساجدین(ع) امام زین العابدین است که وجود باغ قوام و پارک شهر در مجاورت آن نیز موجب جلب توجه مسافران و زائران شده است. همچنین مدفن شهدای گلگون کفن سعادت شهر اهمیت این بقعه را چندین برابر نموده است. هر سال مردم نذور خود را در قالب دیگ جوش در کنار این امامزاده انجام می دهند.
بقعه امامزاده سلطان کرم(عقیل)
این بقعه در مسیر جاده اصفهان ـ شیراز بعد از روستای قوام آباد واقع شده است و قبوری از دوران قدیم در آنجا قرار دارد که نقوش بر جسته ای از خط عربی و کوفی بر روی سنگ های آن باقی مانده است. نقل می کنند که امامزاده عقیل برادر شاهچراغ(ع) و فرزند موسی بن جعفر (ع) است که از عربستان وارد ایران شد و به شهادت رسید.
بقعه امام زاده سلطان سید حمید
این بقعه بین دو روستای نعیم آباد و کته میان از دهستان سر پنیران واقع شده است که سنگ نوشته هایی به خط میخی در آنجا موجود است.
بقعه شاه مردان