![چرا نمیتوان تلاش آمریکا برای آتشبس را باور کرد؟](https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1403/5/31/19731083_438.jpg)
به گزارش خبرنگار گروه استان های باشگاه خبرنگاران جوان از هرمزگان ،پدیده خشکسالی بیش از ۲ دهه بر سر کشاورزان هرمزگان سایه افکنده، به علت نبود برنامه ریزی دراز مدت برای صرف جویی در مصرف آب و از سویی کاهش نزولات آسمانی، خشک شدن چشمه ها، قنات و آبهای زیرزمینی، کشاورزی استان را با چالش جدی مواجه کرده است.
اکنون به غیر از سد جگین در جاسک، سدهای استقلال و سرنی میناب و سد شمیل و نیان بندرعباس به واسطه نبود باران در۲ سال اخیر ذخیره آب آن رو به پایان بوده و در شرایط بحرانی شدید قرار دارند؛ به طوری که حتی از این سدها برای شرب هم استفاده نمیشود لذا آب کشاورزی را هم تحت الشعاع قرار داده است.
در این سالها فشار به آب سفرههای زیرزمینی و احداث چاههای عمیق در استان هرمزگان زیاد بوده و تامین آب کشاورزی بیشتر از این طریق بوده که اکنون آبهای زیرزمینی تا اعماق ۲۰۰ متر پایین رفته و به شدت کاهش یافته و یا شور و لب شور بوده و قابل استفاده نیست.
بر اساس اعلام شرکت آب منطقه ای هرمزگان ۷۵ دشت استان از لحاظ بیلان آبی در وضعیت منفی و ممنوعه قرار دارد.
با وجود شرایط سخت بی آبی، گرمایی و رطوبتی استان هرمزگان با بیش از۱۵۰ هزار هکتار زمین دارای استعدادهای خدادادی کشاورزی است.
در چهار دهه اخیر اگرچه توجه به بخش کشاورزی درهرمزگان شاید به اندازه مطلوب و اهداف تعریف شده نباشد، اما این بخش به ویژه در چند سال اخیر به عنوان یک راهبرد در سطح عالی نظام به منظور ایجاد توسعه روستایی پایدار، امنیت غذایی، ایجاد اشتغال و درآمد برای ریشه کنی فقر همواره مورد توجه بوده است.
از آنجایی که امنیت غذایی به عنوان مهمترین رکن استقلال اقتصادی کشور به شمار میرود، لذا در استان هرمزگان باتوجه به شرایط خاص آب و هوایی تحول شگرف، گسترده و اثربخش در حوزههایی مانند احیا و توسعه باغها و مزرعهها، شیلات، توسعه گلخانهها و بهره وری آب رخ داده است.
باتوجه به کاهش نزولات آسمانی و نبود آب، برداشت دائمی محصول در طول سال، استفاده از زمینهای غیرقابل کشت با استفاده از روشهای کشت بدون خاک (هیدروپونیک)، نبود وابستگی تولید محصول با فصل و امکان تطبیق زمان تولید با تقاضای بازار از مزایای کشت گلخانهای به شمار میرود.
حمیدرضا کشفی معاون راهبری و نظارت بر بهرهبرداری شرکت آب و فاضلاب کشور دی ماه ۹۸ که به هرمزگان سفر کرده بود، اعلام کرد: استان هرمزگان بیشترین سهم را از تنش آبی سال ۹۸ به خود اختصاص داده که با توجه به اولویت اجرای پروژههای آبفای استان، پیش بینی میشود مردم بندرعباس کمترین تنش آبی را در تابستان ۹۹ داشته باشند.
بر اساس اعلام هواشناسی هرمزگان، استان جزو سه استان خشک کشور و در عین حال قطب کشاورزی است.
بیش از ۲دهه، خشکسالی و کم آبی در هرمزگان موجب خشک شدن ۳۶۵ حلقه چاه آب آشامیدنی، ۱۸ دهنه چشمه و قنات، ۱۰۰ حلقه چاه و کاهش آب ۱۳۵ حلقه چاه بین ۳۰ تا ۷۰ درصد شده، از ۷۴ دشت موجود در هرمزگان تمامی آنها دارای بیلان منفی هستند و ۳۸ دشت ممنوعه بوده و باقی دشتها نیز شور است.
به گفته امین قصمی مدیرعامل آب وفاضلاب هرمزگان در حال حاضر نیاز آبی استان هرمزگان ۴ هزار و ۴۵۰ لیتر برثانیه است، در حالی که ظرفیت موجود ۳ هزار و ۴۵۰ لیتر است و ۹۹۰ لیتر بر ثانیه کمبود آب دارد.
مدیرعامل آب منطقهای هرمزگان هم در این زمینه گفت: سدهای استقلال میناب با ۲۴۰ میلیون مترمکعب و سرنی میناب با ظرفیت ۶۱ میلیون مترمکعب تنها ۳۵ درصد و سدهای شمیل و نیان بندرعباس نیز با ظرفیت ۱۰۰ میلیون مترمکعب تنها ۱۷ درصد ذخیره آب را دارند و تنها سد جگین در بشاگرد با ۷۵ درصد ذخیره آب وضعیت به نسبت خوبی دارد.
نبود بازار مناسب و غیر اقتصادی بودن کشاورزی در هرمزگان
ملی بودن زمینهای کشاورزان و بهره برداران، محدودیت در استفاده از تسهیلات و قوانین حمایتی دولتی، انباشت و افت شدید قیمت محصولات در زمان برداشت و نارضایتی شدید مردم باتوجه به سیاست گذاریهای تنظیم بازار، تعرفه گذاری نامناسب و ایجاد وقفه درصادرات، فرسوده و غیراقتصادی بودن بیش از ۱۴ هزار هکتار از باغها و نخلستانهای استان هرمزگان موجب کاهش تولید و بیکاری روستاییان و توسعه فقر است.
رییس سازمان جهاد کشاورزی دراین باره گفت: نبود نهالستانهای معتبر درهرمزگان و کمبود نهال سالم، استاندارد، جدید و پربازده مرکبات و میوههای گرمسیری، خطرپذیری و وجود ریسک بالای سرمایه گذاری در بخش کشاورزی و نبود پوشش بیمهای در زیرساختهای بخش کشاورزی همه محصولات کشت شده در استان، وجود خاکهای ضعیف در بخش کشاورزی دارای بافت خاک شور، شنی و سبک با کربن آلی کمتر از پنج درصد از دیگر مشکلات بخش کشاورزی هرمزگان است.
علی باقر زاده همایی افزود: پدیده خشکسالی در استان هرمزگان باتوجه به اقلیم جغرافیایی خاص و پایین بودن متوسط بارندگی سالانه، کمبود نقدینگی در تامین سهم دولت به منظور تقویت صندوقهای حمایت از توسعه بخش کشاورزی و کمبود تسهیلات ارزان قیمت بانکی و افزایش هزینه تولید در هرمزگان محسوب میشود.
نبود صنایع بسته بندی محصولهای کشاورزی در هرمزگان
با وجود تنوع محصولهای کشاورزی اعم از باغی و زارعی به ویژه محصولهای پرشمار تولیدی خرما، لیمو، پرتقال، نارنگی، گوجه، پیاز، بادمجان، فلفل، هندوانه خیارسبز وخربزه، هرمزگان از نبود صنایع تبدیلی رنج میبرد.
به طوری که محصولهای کشاورزی در برخی از فصلها با وجود اینکه خارج از فصل تولید شده، به فروش نمیرسد و در مواردی کشاورزان آنها را رها میکنند و در جاده به نشانه اعتراض میریزند.
مدیر امور باغبانی جهادکشاورزی هرمزگان در این باره گفت: نبود استاندارد در بسته بندی، نبود برند محصولهای کشاورزی، کاهش صنایع تبدیلی و فرآوری و فعال نبودن پایانه صادرات محصولهای کشاورزی مهمترین مشکلات پیش روی گلخانه داران استان است.
مسعود گرگیج افزود: کشاورزان درطول یکسال محصول خود را به ثمر میرسانند و انتظار دارند برنامهای ایجاد شود که این محصول خریداری و به فروش برسد و در نهایت به سمت صنایع تبدیلی برود که متاسفانه در استان این اتفاق نمیافتد.
هرمزگان مستعد کشت گلخانهای
کارشناسان و خبرگان بخش کشاورزی هرمزگان معتقدند کشت گلخانهای به دلیل تاثیر فراوان در کاهش مصرف آب و نیز افزایش بهره وری محصول ،کاهش خسارتهای بارندگی و حوادث غیرمترقبه به عنوان بهترین گزینه برای کشاورزان هرمزگان محسوب میشود.
علاوه بر این، باتوجه به اینکه هرمزگان دربیش از ۲ دهه گذشته با کمبود آب و خشکسالیهای طولانی مواجه بوده؛ بهترین روش برای کاهش مصرف آب و بالابردن افزایش راندمان محصول، توسعه مجتمعهای گلخانهای در هرمزگان میباشد که در سالهای اخیر بهویژه از ۲ سال گذشته طرحهای بزرگی با حمایت دولت و همت بخش خصوصی در این زمینه به ثمر نشسته است.
کارشناسان حوزه کشاورزی میگویند که افزایش ۱۰ برابری تولید در واحد سطح و صرفه جویی در مصرف آب از مهمترین مزایای کشتهای گلخانهای به شمار میرود و این بدان معناست که بهره برداران در زمینهایی با مقیاس کوچک هم قادر به تولید میزان قابل توجهی محصول هستند.
هم اکنون محصولاتی همچون فلفلهای دلمه رنگی، گوجه فرنگی، بادمجان و خیار از جمله محصولات گلخانهای استان هرمزگان به شمار میرود که بازار خوبی از فروش این محصولات درسطح کشور به خود اختصاص داده است.
البته مدیرکل دفتر امور گلخانهها، گیاهان زینتی و قارچ خوراکی وزارت جهادکشاورزی در بازدیدی که بهمن ماه پارسال به اتفاق اعضای کمیسیون کشاورزی و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی و معاونان وزرات جهاد کشاورزی از مناطق شرق هرمزگان داشتند خبر خوشی از اعطای مجوز کشت گلخانهای آناناس به کشاورزان هرمزگانی داده است.
غلامرضا تقوی در این بازدید با اشاره به اینکه طرح زمین گرمایی در گلخانهها ۳۰ تا ۴۰ درصد سبب کاهش مصرف انرژی خواهد شد، بیان کرده بود که به منظور توسعه میوههای گرمسیری قرار است تا کشت آناناس در غیر از مناطق پایلوت از جمله هرمزگان انجام شود.
افزایش ۳۰ برابری محصولات هرمزگان با تبدیل فضای روباز به گلخانه
سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان اعلام کرده است سالانه بیش از یک میلیون تن سبزی و صیفی در فضای روباز استان برداشت میشود که با تبدیل به گلخانه افزون بر۳۰ میلیون تن میرسد.
طبق اعلام این سازمان، در سال گذشته ۱۶۴ هزارتن محصول گلخانهای در هرمزگان برداشت شد که ۴۰ درصد درهمسنجی با پارسال بیشتر بوده است؛ علت افزایش این تولیدات نیز افزایش وسعت گلخانهها به خاطر اعطای تسهیلات کم بهره، تغذیه مناسب گیاه، قیمت خوب و بازارپسندی بوده است.
رییس سازمان جهادکشاورزی هرمزگان اذعان کرد: سطح زیرکشت محصولات گلخانهای استان هم اکنون ۷۴۰ هکتار بوده که براساس برنامه هدفگذاری شده، یعنی تا پایان سال ۱۴۰۸ باید به پنج هزار و ۵۰۰ هکتار برسد.
باقرزاده همایی یادآورشد: در افق ۱۰ ساله از سال ۹۸ تا سال ۱۴۰۸ باید ۲ هزار هکتار از فضای روباز محصولات کشاورزی استان به واحدهای گلخانهای تبدیل شود که این مهم با کمک دولت، سرمایه گذاری بخش خصوصی و همکاری کشاورزان و مردم امکان پذیراست.
وی بیان داشت: شهرستانهای بندرعباس، حاجی آباد، میناب و رودان از مناطق مهم تولید محصولات گلخانهای درهرمزگان است که سالانه ۵۰ درصد از محصول برداشت شده از سطح گلخانههای استان به کشورهای حاشیه خلیج فارس، روسیه و آسیای میانه صادر میشود.
راهکارها و اقدامهای لازم برای توسعه کشاورزی هرمزگان
خرید تضمینی دولت برای حمایت از بخش کشاورزی و یا پرهیز از متوقف کردن صادرات محصولات بدون توجه به نظر استان ها، تامین اعتبار از بودجه عمومی به عنوان کمکهای فنی و اعتباری، تا پایان دولت سیزدهم پیشنهاد میشود.
حمایت و اعطای تسهیلات مورد نیاز به شرکتهای دانش بنیان جهت ایجاد مرکز تهیه نهال و میوههای گرمسیری و مرکبات، افزایش چتر بیمه برای تمام محصولات کشاورزی و زیرساختهای بخش کشاورزی مانند قات، ترانسهای تولید برق وغیره، افزایش سهم دولت در پرداخت تعرفههای بیمهای و پرداخت به موقع و متناسب با هزینه تولید محصولات کشاورزی خسارت دیده، ایجاد ردیف اعتباری طرح مدیریت پایدار خاک کشاورزی جهت اصلاح و بهبود خاک با ارتقاء مواد آلی خاک، احیای اختیار مربوط به ظرفیت کمکهای فنی و اعتباری به شورای برنامه ریزی و توسعه استان با احیاء این ظرفیتها و کمک به صندوقهای یاد شده میتوان حمایت موثری از بهره برداران کشاورزی و شیلات استان دارد.
رییس سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان تصریح کرد: آموزش کشاورزان و ترویج کشت با مصرف کم آب، کشت گلخانه ای، تولید محصولات پرفروش، جلوگیری از تولید محصولات تکراری درتمام زمینهای کشاورزی و به نوعی تولید برنامه محور و با فروش تضمینی به عنوان یکی از راهکارهای برون رفت مشکل کشاورزی هرمزگان است.
باقر زاده یاد آور شد: راهاندازی پایانههای صادراتی، توسعه سردخانه ها، انبارها وسایر تجهیزات حداقل ایجاد چهارپایانه تا پایان دولت سیزدهم بااستفاده از ظرفیت بخش خصوصی در استانی که به آبهای آزاد برای صادرات دسترسی دارد، قابل تحقق است.
براساس پیشنهاد کارشناسان جهاد کشاورزی هرمزگان، اصلاح باغهای غیرمثمر، کشتهای جایگزین، حرکت به سمت تکثیر و ترویج درختان پرمحصول با مصرف کم آب، تولید محصول با شرایط آب وهوایی و گرمسیری، جلوگیری از غرقابی کردن کشاورزی و حمایت مالی از آبیاری قطرهای با پرداخت تسهیلات ارزان قیمت از دیگر برنامهها میتواند باشد.
براساس برنامه ریزی پیش بینی شده تا پایان دولت سیزدهم توسعه آبیاری قطرهای و مدرن و صرفه جویی در مصرف آب حداقل ۵۰ هزارهکتار آبیاری مدرن قابل توسعه است، چرا که در چهار سال گذشته ۲۸هزار هکتار از اراضی باغی به سیستم آبیاری مدرن تجهیز شده است و هرمزگان در این حوزه حائز رتبه نخست کشور بدست آورد.
با توجه به وضعیت موجود و بحرانی بودن شرایط منابع آبی کشور و بالا بودن مصرف آب در کشاورزی سنتی، اصلاح شیوههای آبیاری در این بخش و توسعه کشت محصولات نیازمند به آب کمتر بسیار مورد تاکید است.
همچنین با وجود گرم و خشک بودن هرمزگان، این استان توانسته با توجه به چهار فصل بودن در زمینه تولیدات از جمله محصولات باغی و کشاورزی به یکی از مناطق مهم کشور در این زمینه تبدیل شود و علاوه بر تامین نیازهای استان و سایر مناطق، در زمینه صادرات به کشورهای منطقه به ویژه خلیج فارس نیز از شهرت برخوردار باشد.
هرمزگان با داشتن پنج قطب مهم کشاورزی در شرق، غرب و شمال استان در طول سال با تولید انواع محصولات کشاورزی و باغی خارج از فصل و داشتن ظرفیتهای دروازههای صادراتی، نقش راهبردی در رونق تولید برعهده دارد.
همه استانهای کشور همواره از ظرفیتهای بندری، تجاری و بازرگانی هرمزگان بهره میبرند و به دلیل سهل و آسان بودن و همچنین ارزانی هزینهها برای صادرات محصولات خود به دنیا، راههای این استان را بهترین مسیر میدانند که این روند ادامه داشته و در سال جاری نیز بخش زیادی از محصولات کشاورزی بایستی با نگاه صادراتی به آن تولید شود.
وجود پایانههای صادراتی خاص برای صادرات محصولات تازه مثل هندوانه، خربزه، خیار سبز، گوچه، پیاز، بادمجان، فلفل و محصولات باغی سردسیری و گردمسیری از طریق بندر شهید باهنر به صورت روزانه با شناورهای محلی و تجاری از دیگر توانمندیهای هرمزگان است.
منبع: ایرنا
انتهای پیام/ا