![صحبتهای لو رفته نتانیاهو در جلسه با خانواده اسرای صهیونیست](https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1403/6/5/19750176_618.jpg)
به گزارش خبرنگار گروه استان های باشگاه خبرنگاران جوان از زاهدان ، خرما در ۱۵ استان ایران کشت میشود و بیش از ۲۵۰ هزار هکتار نخلستان در کشور وجود دارد که از میان استانهای خرماخیز، پنج استان بیش از ۹۹ درصد خرمای کشور را تولید میکنند.
به لحاظ سطح زیرکشت، استان سیستان و بلوچستان با حدود ۵۴ هزار هکتار نخلستان در رتبه نخست و استانهای خوزستان با ۳۵ هزار هکتار، بوشهر با حدود ۳۴ هزار هکتار، هرمزگان با ۳۳ هزار هکتار، فارس با ۳۱ هزار هکتار و جنوب کرمان با ۳۰ هزار هکتار در رتبههای بعدی قرار دارند.
از نظر میزان تولید نیز استان سیستان و بلوچستان با تولید سالانه بیش از ۲۰۳ هزار تن خرما در رتبه نخست و جنوب کرمان با ۲۰۰ هزار تن، فارس با ۱۶۲ هزار تن، شرق کرمان با ۱۵۱ هزار تن، بوشهر با ۱۵۰ هزار، خوزستان با ۱۴۸ هزار و هرمزگان با ۱۴۰ هزار تن در رتبههای بعدی قرار دارند.
همچنین از نظر میزان عملکرد نخستانهای کشور به لحاظ حجم تولید خرما در هر هکتار نیز در بین پنج استان اول، جنوب کرمان با تولید ۶ هزار و ۶۷۰ کیلوگرم خرما در هر هکتار در رتبه نخست و کرمان با ۶ هزار و ۲۵۶ کیلوگرم، فارس با فارس با پنج هزار و ۹۸۳ کیلوگرم، هرمزگان با پنج هزار و ۳۶۵ و سیستان و بلوچستان با تولید پنج هزار و ۱۳۲ کیلوگرم خرما در هر هکتار در رتبه آخر به لحاظ عملکرد تولید قرار دارد.
جایگاه جهانی خرمای ایران، موانع و راهکارها
محمد میری" که سوابقی همچون مدیریت گمرک و ترانزیت منطقه آزاد چابهار، مدیریت تجهیز و گسترش بازار سرمایه و همچنین مدیریت تصفیه شرکت ترانزیت و توسعه تجارت منطقه آزاد چابهار را برعهده داشته است ضمن تایید آماری که در بالا به آنها اشاره کردیم اظهار داشت: استان سیستان بلوچستان باوجود داشتن حدود ۲ برابر سطح زیرکشت خرمای سایر استانهای کشور و همچنین حجم بالای تولید خرما، هنوز تا رسیدن به عملکرد مطلوب به لحاظ تولید در هر هکتار به علت روشهای تولید سنتی حاکم بر نخلستانهای این استان و نیز نبود بهرهبرداری از روشها و تجهیزات مکانیزه و مدرن، فاصله دارد.
میری به نکته قابل توجهی اشاره کرد مبنی بر اینکه میزان عملکرد تولید در هر هکتار کمتر از یک هفتم است و این امر میطلبد تا تمامی نهادهای و ارگانهای کشور برای رساندن کشور عزیزمان به جایگاهی که شایسته این خاک و مردمانش است بسیج همگانی ملی را آغاز کنند و در این رابطه، سازمان منطقه آزاد چابهار با عزمی راسخ قصد دارد تا با همکاری و همیاری سازمان توسعه تجارت و سایر نهادهای ملی و بینالمللی برای احقاق حقوق کشاورزان ایران اسلامی گام بردارد.
مشاور مدیرعامل سازمان سازمان منطقه آزاد چابهار در امور بینالملل اضافه کرد: از بین کشورهای تولید کننده خرما در جهان، پنج کشور تولید کننده اصلی خرما که بیشترین سطح زیرکشت و حجم تولید را به خود اختصاص دادهاند. مصر با تولید یک میلیون و ۶۹۵ هزار تن در رتبه نخست، ایران با تولید یک میلیون و ۶۶ هزار تن در رتبه دوم، الجزایر با تولید یک میلیون و ۳۰ هزار تن در رتبه سوم، عربستان با تولید ۹۶۴ هزار تن در رتبه چهارم و کشورهای امارات و عراق و پاکستان به ترتیب با تولید ۶۷۱، ۶۱۵ و ۴۹۴ هزار تن در رتبههای پنحم تا هفتم قرار دارند.
میری تصریح کرد: در وضعیت کنونی، جایگاه ایران کمی متزلزل شده و این امر طی یکی ۲ سال اخیر باعث کاهش تولید و صادرات خرما شده است.
ترانزیت و صادرات فلهای
مدیر سابق گمرک و ترانزیت منطقه آزاد چابهار اظهار داشت: با وجود اینکه ایران از لحاظ سطح زیرکشت در بین تمامی کشورهای خرماخیز در رتبه نخست قرار دارد، اما به دلیل نبود استراتژی و راهبرد مشخص برای ارتقای شاخصهای بهرهوری و عقب ماندن در استفاده از تکنولوژی روز دنیا برای افزایش ارزش افزوده محصولات و رسیدن به قیمت رقابتی، از نظر میزان عملکرد (تن در هکتار) کشورمان در رتبه چهارم قرار گرفته و چنانچه فکری برای آینده این محصول راهبردی و ارز آور نشود، تنزل این جایگاه کماکان ادامه خواهد یافت.
وی با بیان اینکه به دلیل نبود استراتژی توسعه صادرات خرما در کشور، مزیت نسبی و قدرت رقابتی خرمای ایران در بازارهای بینالمللی روز به روز در حال کاهش بوده است گفت: این امر اصلا تناسبی با سطح زیرکشت و میزان تولید خرمای کشور ندارد و در بسیاری از موارد خرمای ایران با کیفیت بسیار نازل و گاه بهصورت فلهای بدون و بستهبندی و ارزش افزوده مناسب به کشورهای همسایه خصوصا پاکستان و امارات صادر و در این کشورها پس از انجام بستهبندی جدید با ارزش افزوده چند برابری و با نشان تجاری کشور خودشان به بازارهای دیگر صادر میشود و این روند، ارز آوری بسیار زیادی برایشان بهدنبال دارد.
مشاور مدیرعامل سازمان منطقه آزاد چابهار در امور بینالملل و مسئول جذب سرمایهگذاران خارجی همچنین به مشکلات و چالشهای پیشروی ارزشآفرینی در صنعت خرما و کسب جایگاه شایسته در بازارهای صادراتی پرداخت و بیان داشت: پایین بودن عملکرد، استفاده از ارقام نامناسب، نبود تغذیه بهینه و اصولی نخلستانها و نبود آبیاری مناسب ازجمله موانع پیش روی صنعت خرمای کشور به شمار میروند.
وی به موضوع نبود کارآیی روشهای کنترل خسارات ناشی از شرایط نامناسب جوی هم اشاره کرد و گفت: طی سالهای اخیر بروز پدیدههای خشکسالی و گرد و خاک در استانهای خرماخیز علاوه بر کاهش کمی تولید، کاهش کیفیت این محصول را نیز به همراه داشته است.
مشاور مدیرعامل سازمان منطقه آزاد چابهارتصریح کرد: به دلیل خشکسالی ۲ سال اخیر استانهای سیستان و بلوچستان، جنوب کرمان و خوزستان و کاهش محسوس بارندگی طی این مدت باعث شور شدن ذخایر آبی زیرزمینی شده و این شوری هم ضررهای زیادی به نخلداران و تولید محصول خرما وارد کرده است.
این فعال اقتصادی در پاسخ به این سوال که چرا کیفیت محصول در برخی مناطق کشور پایین است گفت: کیفیت پایین خرمای تولیدی در کشور به دلیل عواملی، چون استفاده از ارقام نامناسب، مدیریت نامطلوب نخلستان، شیوه نامناسب برداشت و حمل و نقل، شیوه نامناسب فرآوری و بستهبندی، نبود استاندارد کیفی ارقام، کمبود انبارها و سردخانهها، نبود استاندارد بهداشت و نبود فرآیند کنترل کیفی است.
وی ادامه داد: این کاهش کیفیت همچنین به دلایلی همچون ضعف قوانین در زمینه مقررات و موازین بهداشتی در هنگام برداشت و پس از برداشت و نبود قوانین و مقررات و موازین جامع، برای ارتقای سطح بهداشتی خرمای صادراتی و نحوه بستهبندی آن مطابق با معیارهای بهداشتی اتحادیه اروپا و جهان حاصل شده است.
مشاور مدیرعامل سازمان سازمان منطقه آزاد چابهار در امور بینالملل و مسوول جذب سرمایهگذاران خارجی به شیوه نامناسب بستهبندی خرما اشاره کرد و اظهار داشت: بستهبندی که نماد معرفی محصول در بازارهای بین المللی تلقی میشود و بیشتر مصرف کنندگان هم به بستهبندی کالا توجه میکنند و سپس به کیفیت آن، پس میتواند به عنوان یک اهرم حمایتی موثر در کنار قیمت عمل کرده و ارزش افزوده قبل از صدور را بالا ببرد.
به گفته میری، بر اساس آمار سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) کشورهایی نظیر تونس که سهم اندکی در تولید جهانی خرما دارند با اعمال مدیریت مناسب و سرمایهگذاری هدفمند در صنایع فرآوری و بستهبندی این محصول از بیشترین عایدات ارزی برخوردار هستند.
وی تصریح کرد: با اینکه ایران جزو برترین صادرکنندگان خرمای جهان است، ولی ارزش صادراتی هر کیلوگرم خرمای ایران در سطحِ بسیار پایینی قرار دارد و درآمد کشور تونس از صادرات خرما بیش از هفت برابر درآمدی ارزی کشور مصر بهعنوان بزرگترین صادرکننده خرمای جهان، چهار برابر امارات، سه برابر ایران و ۲ برابر عربستان بوده که این امر حاکی از نقش بسیار تعیین کننده روش مدیریت مدرن در کشت و صنعت خرما است.
گفتیم راهکاری ارائه کنید و وی بیان داشت: در این خصوص باید از تجربه کشورهای پیشگامی ازجمله تونس و مصر برای افزایش ارزش افزوده محصول خرما و توسعه صنعت بستهبندی و فرآوری خرما استفاده شود. حدود ۹۰ درصد خرمای صادراتی ایران به صورت فله و بدون بستهبندی و فرآوری و با ارزش افزوده پایین به بازارهای جهانی عرضه میشود.
به گفته تحلیلگر مسائل اقتصادی، این در حالی است که کشورهایی نظیر فرانسه، انگلیس و هلند بدون آنکه تولیدکننده خرما باشند با وارد کردن این محصول از کشورهای دیگر و پس از فرآوری و بستهبندی مناسب، آن را با ارزش افزوده بیشتر روانه بازارهای جهانی میکنند.
میری که سابقه مدیریت گمرک و ترانزیت منطقه آزاد چابهار را در کارنامه خود دارد بیان داشت: وجود تعرفهها و حقوق گمرکی بالا برای واردات کارتن و مواد اولیه بستهبندی خرمای صادراتی نیز موجب بالا بودن هزینه بستهبندی خرما در ایران در مقایسه با سایر کشورها شده است.
میری که سابقه مدیریت گمرک و ترانزیت منطقه آزاد چابهار را در کارنامه خود دارد بیان داشت: وجود تعرفهها و حقوق گمرکی بالا برای واردات کارتن و مواد اولیه بستهبندی خرمای صادراتی نیز موجب بالا بودن هزینه بستهبندی خرما در ایران در مقایسه با سایر کشورها شده است.
وی ادامه داد: هزینه بستهبندی در سایر کشورها مانند دُبی بسیار پایینتر از ایران است، لذا صادرکنندگان ایرانی خرمای صادراتی خود را به صورت فلهای به آنجا ارسال و پس از بستهبندی مجدد به بازارهای هدف صادر میکنند که این امر ارزش افزوده زیادی برای کشورهای دیگر به دنبال دارد.
کشورهای پاکستان و امارات با وجود مصرف بالای خرما و کیفیت پائین خرمای تولیدی آنها، سالانه حدود ۲۰۰ هزار تن خرما به کشورهای مختلف جهان صادر میکنند، البته آنها این خرماها را به صورت فلهای از ایران میخرند.
به گفته این تحلیلگر مسائل اقتصادی، متاسفانه هنوز استفاده از روشهای سنتی و غیرمکانیزه در ایران بسیار متداول است و نبود زیبایی و بعضا غیربهداشتی بودن بستهبندیها، امکان عرضه و خرید آن را در بازارهای بینالمللی به طور چشمگیری کاهش میدهد و میزان قابل توجهی از این محصول با ارزش، به ضایعات تبدیل و غیرقابل مصرف میشود.
وی به راهکار فوری برای حل این مسئله اشاره کرد و گفت: تسریع در به کارگیری روشهای مکانیزه فرآوری و بستهبندی خرما و استفاده از روشهای ضدعفونی و بهداشتی یکی از نیازهای عمده صنعت صادرات خرما در ایران ست.
از طرفی این اقدامات موجب افزایش قیمت و دلگرمی کشاورزان برای حفظ و ترویج کشت و پرورش نخلستانها شده و عاملی برای به کارگیری استعدادهای واقعی در کشاورزی و صنعت است و در صورتیکه به این صنعت بها داده شود قطعا در آیندهای نهچندان دور همانند کشورهای موفق در این زمینه، مانع مهاجرت کشاورزان از روستاها به شهرها خواهد شد.
مشاور مدیرعامل سازمان منطقه آزاد چابهار در امور بینالملل و مسئول جذب سرمایهگذاران خارجی، همچنین اضافه کرد: صنایع تبدیلی و تکمیلی با توجه به جایگاه مهم و نقش موثر خود به عنوان حلقه رابط بین مراحل تولید تا مصرف خرما میتواند از طریق عملیات و مراحل مختلف دریافت، فرآوری، بسته بندی، انبارداری، بازاریابی و فروش، محصول خام اولیه را به صورت محصول یا محصولات غذاییِ با ارزش افزوده تبدیل کرده و به بازار مصرف عرضه کنند.
وی ادامه داد: با توجه به تنوع محصول خرما و وجود خرماهایی با درجههای پایینتر به لحاظ کیفیت و خوش طعمی، که برای عرضه مستقیم در بازار مناسب نخواهد بود؛ در صورت تامین صنایع تبدیلی میتوان از آنها به عنوان مواد اولیه در صنایع تبدیلی مانند شیره خرما، قند مایع، سرکه، مواد صنعتی مثل الکل و ... استفاده کرد و از تفاله و هسته آن نیز برای خوراک دام و سایر اقلام خوراکی و دارویی بهره برد.
سالانه حدود ۳۰ درصد از خرمای تولیدی کشور قابل استفاده در صنایع تبدیلی بوده است که در صورت تامین اعتبارات خرید ماشین آلات و احداث واحدهای صنعتی تبدیلی میتواند اهمیت زیادی در اقتصاد کشور داشته باشد که با توجه به شرایط فعلی که امکان بستهبندی صحیح و ظرفیت سردخانهها وجود ندارد، احداث این گونه واحدها موجب جذب ارزش افزوده زیادی خواهد شد.
میری همچنین بیان داشت: صنایع تکمیلی و تبدیلی صنعت خرما در کشور، تنها ۲۲۸ واحد بوده که کمتر از «دو سوم» آنها در مناطق خرماخیز و مابقی در سایر نقاط کشور واقع شده است؛ بنابراین امکان انتقال محصولات از مراکز تولید به این واحدها به دلیل بُعد مسافت و نیز هزینههای حمل و نقل برای نخلداران تقریبا امکانپذیر نیست.
حدود سه هزار گونه خرما در سطح جهان شناسایی شده که از این تعداد ۴۰۰ گونه در ایران وجود دارد که برخی در سطح محلی شناخته شده و برخی جزو خرمای صادراتی ایران محسوب میشوند. ارقام مضافتی، استعمران، پیارم، زاهدی، کبکاب، هلیلهای و رَبی از بهترین گونههای خرمای ایران به شمار میروند.
باتوجه به تمامی موارد ذکر شده و تجارب سالهای گذشته، اشاره به یک نکته مهم نیز حائز اهمیت است؛ امیدواریم وزارت جهاد کشاورزی و سایر نهادهای متولی، این نکته را هم مورد بررسی قرار دهند تا افرادی که در حوزه صدور مجوزها و تصمیمگیریها نقش دارند تحت هیچ عنوانی اجازه مشارکت در خرید و فروش محصولات کشاورزی ازجمله خرما را نداشته باشند چراکه ممکن است این شائبه پیش بیاید که برخی دستگاههای دولتی در دلالی بازار خرما نقش دارند.
منبع: ایرنا
انتهای پیام/گ